Serbest çalışırken neden sözleşme?
Tasarım, yazılım, çeviri, metin yazarlığı, fotoğraf ya da danışmanlık gibi işlerde en sık yaşanan sorunlar, işin kapsamının belirsizliği, bitmeyen düzeltme talepleri ve geç ödenen ücretlerdir. Kısa ve açık bir yazılı sözleşme, bu sorunların çoğunu baştan önler: neyin yapılacağı, neyin yapılmayacağı, kaç tur düzeltmenin ücrete dahil olduğu, ne zaman teslim edileceği ve ücretin nasıl ödeneceği iki tarafça imzalanmış olur.
Kapsamı ayrıntılı yazın
Sözleşmenin en önemli maddesi işin konusudur. "Web sitesi tasarımı" yerine "ana sayfa ve 5 iç sayfa için masaüstü ve mobil tasarım; kodlama ve içerik yazımı dahil değildir" gibi somut bir tanım, sonradan çıkacak "bunu da yapacaktınız" tartışmalarını önler. Teslim edilecek dosya türlerini, formatları ve teslim yöntemini de belirtmek yararlıdır.
Ödeme ve vergi
Peşinat almak, özellikle yeni müşterilerle çalışırken sizi korur. Ödeme planını tarihleriyle yazın. Ücretin KDV dahil mi hariç mi olduğunu açıkça belirtin. Serbest meslek erbabı olarak çalışıyorsanız serbest meslek makbuzu ya da fatura düzenlemeniz, müşteri bir şirketse gelir vergisi stopajı yapması gerekebilir. Vergi yükümlülükleriniz için bir mali müşavire danışmanızı öneririz.
Fikri haklar
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre eserin sahibi onu yaratan kişidir; müşteriye kullanım haklarının geçmesi için bunun yazılı olarak kararlaştırılması gerekir. Hakların hangi tarihte (örneğin ücretin tamamı ödendiğinde) ve hangi kapsamda devredildiğini, işi portfolyonuzda gösterip gösteremeyeceğinizi sözleşmeye yazın.
Sık yapılan hatalar
Kapsamı tek cümleyle geçmek, düzeltme sayısını sınırlamamak, peşinat almamak ve hakların devrini yazmamak en sık hatalardır.
Örnek durum
Elif serbest çalışan bir tasarımcı. Bir yazılım firması kurumsal sitesinin tasarımını istiyor. Elif bu sayfada işin kapsamını ana sayfa ve beş iç sayfa olarak yazıyor, iki tur düzeltmeyi ücrete dahil ediyor, yüzde elli peşinat istiyor ve hakların ödeme tamamlandığında devredileceğini seçiyor. Proje sırasında firma bir de logo isteyince Elif sözleşmedeki kapsam maddesine dayanarak ayrı bir teklif veriyor.
Uzaktan çalışırken imza
Müşteriniz başka bir şehirdeyse sözleşmeyi PDF olarak gönderebilir, iki tarafın da imzalayıp taradığı nüshaları e-postayla paylaşabilirsiniz. Elektronik imza kullanıyorsanız güvenli elektronik imza ıslak imzayla aynı hukuki sonucu doğurur. Hangi yolu seçerseniz seçin, imzalı son hâli ve yazışmaları proje bitene kadar saklayın; ödeme ya da kapsam tartışmasında bunlar en önemli kanıtlarınızdır.