Borç senedi nedir?
Borç senedi, bir kişinin başka bir kişiye belirli bir tutarı borçlu olduğunu ve bunu ne zaman ödeyeceğini yazılı olarak kabul ettiği belgedir. Arkadaşınıza, akrabanıza ya da tanıdığınıza borç para verdiğinizde ya da bir eşyayı veresiye sattığınızda, borcun yazılı olması ileride çıkabilecek "ben o parayı almadım" ya da "o kadar değildi" tartışmalarını önler. Bu sayfadaki belge adi borç senedidir: noter onayı gerektirmez, iki tarafın kendi aralarında hazırlayıp borçlunun imzalamasıyla geçerli olur.
Bono ile farkı nedir?
Piyasada "senet" denince çoğu zaman bono akla gelir. Bono, Türk Ticaret Kanunu'nda şekil şartları sayılmış bir kambiyo senedidir: metninde "bono" ya da "emre muharrer senet" ibaresi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası bulunmalıdır. Bono başkasına ciro edilebilir ve kambiyo senetlerine özgü hızlı icra yoluna konu olur. Adi borç senedi ise ciro edilemez; ancak o da borcun yazılı kanıtıdır ve ödenmediğinde ilamsız icra takibine dayanak yapılabilir. Kişiler arasındaki günlük borçlarda adi senet çoğu zaman yeterlidir.
Senede neler yazılmalı?
Tutarın hem rakamla hem yazıyla yazılması, sonradan rakama ekleme yapılması gibi şüpheleri önler; belgeyaz tutarı otomatik olarak iki şekilde yazar. Borcun sebebini kısaca belirtmek, vadesini kesin bir tarih olarak yazmak ve taksit varsa planı açıkça göstermek gerekir. Taksitli ödemelerde, bir taksit ödenmezse kalan borcun tamamının hemen istenebileceği (muacceliyet) yazılırsa alacaklı korunmuş olur.
Ödeme yapıldığında ne olur?
Borç ödendiğinde borçlu, senedin aslını geri almalı ya da alacaklıdan "borç tamamen ödenmiştir" yazılı ve imzalı bir makbuz istemelidir. Ödemeyi banka üzerinden, açıklamasına senedin tarihini yazarak yapmak en güvenli yoldur. Taksitli ödemelerde her taksit için ayrı bir dekont ya da makbuz saklayın.
Sık yapılan hatalar
Tutarı yalnızca rakamla yazmak; vadeyi "en kısa sürede" gibi belirsiz bırakmak; borçlunun imzası yerine yalnızca adını yazmak; senedin aslını borçluya bırakmak. Parayı elden verip hiçbir kayıt tutmamak da sık rastlanan bir hatadır; banka havalesi yapılırsa açıklamaya "borç" yazılması ileride kanıt olur. Borçlunun kimlik bilgilerinin eksik olması, icra takibinde tebligatı zorlaştırabilir. Taksitli borçlarda her ödemenin ayrı bir makbuzla belgelenmesi, kalan borç konusunda tartışmayı önler. Senedi doldururken tüm boşlukları doldurun ve boş bırakılmış alan kalmadığından emin olun.