İkinci el araç satışı nasıl yapılır?
Türkiye'de motorlu araçların satışı ve devri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre noterde yapılır. Noter dışında, iki kişinin kendi aralarında imzaladığı bir kâğıtla araç satılamaz; böyle bir satış geçersizdir ve aracın mülkiyeti alıcıya geçmez. Bu yüzden bu sayfadaki belge bir ön sözleşmedir: alıcı ile satıcının fiyat, kapora, noter günü ve aracın durumu konusunda anlaştığını kayda geçirir. Asıl satış, belirlediğiniz gün notere birlikte gittiğinizde yapılır.
Ön sözleşme ne işe yarar?
Araç alım satımında en sık yaşanan anlaşmazlıklar kapora, kilometre ve gizlenen hasarlar yüzünden çıkar. Yazılı bir ön sözleşme, kaporanın ödendiğini ve satıcının araç hakkında ne söylediğini kanıtlar. Örneğin satıcı aracın boyasız olduğunu yazıp sonradan boyalı olduğu anlaşılırsa, yazılı beyan alıcının elindeki en güçlü kanıttır. Kilometrenin de sözleşmeye yazılması, sayaç oynatma şüphesinde işe yarar.
Kapora ve cayma
Türk Borçlar Kanunu'na göre sözleşme yapılırken verilen para kural olarak bağlanma parasıdır; taraflar bunun cayma parası olduğunu açıkça kararlaştırırsa, parayı veren vazgeçtiğinde onu kaybeder, alan vazgeçtiğinde iki katını geri verir. Bu sözleşmede kaporanın cayma parası olduğu açıkça yazılır; böylece taraflardan birinin son anda vazgeçmesi durumunda ne olacağı baştan bellidir.
Noterde nelere dikkat etmeli?
Notere giderken satıcı kimliğini ve araç ruhsatını, alıcı kimliğini getirmelidir. Zorunlu trafik sigortası satıştan sonra yeni malik adına yeniden yapılmalıdır. Ödemeyi elden nakit yerine noterlerde sunulan güvenli ödeme sistemiyle ya da banka havalesiyle yapmak, paranın ödendiğini kanıtlamanın en güvenli yoludur. Satıştan önce aracın hasar kaydını e-Devlet'ten ya da sigorta bilgi merkezi sorgusuyla, borç ve haciz durumunu da noterde kontrol ettirebilirsiniz. Bir ekspertiz raporu almak, hem alıcıyı hem satıcıyı sonradan çıkabilecek tartışmalardan korur.
Sık yapılan hatalar
Kaporayı elden verip hiçbir yere yazmamak; satıcının sözlü olarak "boyasız" dediği aracı yazılı beyan almadan kabul etmek; noter günü belirlemeden kapora vermek; aracın üzerinde haciz ya da rehin olup olmadığını kontrol etmeden ödeme yapmak. Bir de ekspertiz raporu almadan satın almak, sonradan çıkan hasarlarda kanıt bulmayı zorlaştırır. Satış bedelinin noterde gerçeğinden düşük gösterilmesi de alıcının ileride ödediği tutarı kanıtlamasını güçleştirir. Bu ön sözleşmeyi doldururken tüm bilgileri ruhsattan bakarak yazın ve iki tarafın da her sayfayı okuyup imzaladığından emin olun.