Ücretsiz izin nedir?
Ücretsiz izin, işçinin işvereniyle anlaşarak belirli bir süre çalışmaması ve bu süre için ücret almamasıdır. İş sözleşmesi bu süre içinde askıya alınır, ancak sona ermez: izin bitince işçi işine geri döner. Bakıma muhtaç bir yakın, eğitim, uzun bir seyahat ya da kişisel nedenler ücretsiz izin istemenin yaygın gerekçeleridir. Kanunda bazı özel ücretsiz izin hakları da vardır; örneğin doğum sonrasında kadın işçiye istek üzerine altı aya kadar ücretsiz izin verilmesi zorunludur.
İşveren vermek zorunda mı?
Kanunda özel olarak düzenlenmiş durumlar dışında ücretsiz izin bir hak değil, işverenle yapılan bir anlaşmadır. İşveren talebinizi kabul edebilir, reddedebilir ya da farklı tarihler önerebilir. Bu yüzden dilekçenizde nedeninizi kısaca açıklamanız ve işin aksamaması için ne yapacağınızı belirtmeniz talebinizin kabul edilme şansını artırır. Ücretsiz iznin işveren tarafından tek taraflı olarak dayatılması ise ayrı bir konudur ve işçinin yazılı onayı olmadan yapılamaz.
SGK ve kıdem etkileri
Ücretsiz izinde geçen süre için ücret ödenmediğinden kural olarak SGK primi de yatırılmaz. Bu süre emeklilik için gereken prim günlerinize eklenmez; ancak isterseniz isteğe bağlı sigorta ya da borçlanma imkânlarından yararlanabilirsiniz. Ücretsiz izinde geçen sürenin kıdem tazminatı ve yıllık izin hesabında dikkate alınıp alınmayacağı izin süresine ve duruma göre değişebilir. Uzun süreli ücretsiz izinlerde genel sağlık sigortası durumunuzu da kontrol edin.
Dilekçe nasıl verilmeli?
Dilekçeyi yöneticinize ya da insan kaynaklarına verin ve onaylandığında bir kopyasını isteyin. İzin dönüş tarihinizin yazılı olması, dönüşte işinize başlamanızı güvenceye alır. İzin süresince işvereninizin size ulaşabileceği bir iletişim bilgisi bırakın.
Sık yapılan hatalar
Dönüş tarihini belirsiz bırakmak, onayı sözlü almakla yetinmek ve SGK primlerinin yatırılmayacağını hesaba katmamak en sık hatalardır. Uzun ücretsiz izinden önce bordro ve sigorta biriminizle görüşün.
Örnek durum
Selin'in annesi ameliyat olacak ve ameliyattan sonra bir ay bakıma ihtiyacı var. Selin yıllık iznini daha önce kullandığı için işvereninden bir aylık ücretsiz izin istiyor. Bu sayfada tarihleri ve nedenini yazıp dilekçesini insan kaynaklarına veriyor. İşvereni talebi onaylayınca onay yazısının bir kopyasını alıyor; izin süresince SGK primi yatırılmayacağını bildiği için bordro birimiyle genel sağlık sigortası durumunu da konuşuyor.