Haklı nedenle fesih nedir?
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi, işçiye bazı durumlarda iş sözleşmesini ihbar süresi beklemeden, derhal sona erdirme hakkı verir. Bunlar arasında ücretin kanuna ya da sözleşmeye uygun olarak ödenmemesi, işverenin işçiye cinsel tacizde bulunması, onur ve namusuna dokunacak davranışlar, sağlık nedenleri ve çalışma koşullarının uygulanmaması gibi durumlar sayılır. Uygulamada en sık rastlanan nedenler maaşın geç ya da eksik ödenmesi, fazla mesai ücretinin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik yatırılması ve işyerinde psikolojik taciz (mobbing) olarak öne çıkar.
İstifadan farkı nedir?
Normal istifada kural olarak kıdem tazminatı alınamaz ve ihbar süresine uyulması gerekir. Haklı nedenle fesihte ise bir yıldan fazla çalışmış işçi kıdem tazminatına hak kazanır ve ihbar süresini beklemesi gerekmez. Bu yüzden ayrılma nedeninin bildirimde açıkça ve somut olarak yazılması çok önemlidir. "Kendi isteğimle ayrılıyorum" gibi ifadeler, haklı fesih iddianızı zayıflatabilir.
Süreye dikkat
Kanunun 26. maddesine göre ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar nedeniyle fesih hakkı, bu davranışı öğrendiğiniz günden itibaren altı iş günü içinde ve her halde olayın üzerinden bir yıl geçmeden kullanılmalıdır. Ücretin ödenmemesi gibi her ay tekrarlanan ihlallerde Yargıtay bu süreyi genellikle uygulamamaktadır; yine de beklemeden harekete geçmeniz önerilir.
Bildirim nasıl gönderilmeli?
Haklı fesih bildiriminin noter aracılığıyla gönderilmesi en güvenli yoldur: hem fesih nedenini hem de tarihini resmi olarak kanıtlar. Alacaklarınız ödenmezse, dava açmadan önce adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurmanız zorunludur. Maaş bordroları, banka dökümleri, yazışmalar ve tanık bilgileri bu süreçte en önemli kanıtlarınızdır.
Sık yapılan hatalar
Fesih nedenini hiç yazmamak ya da genel ifadelerle geçiştirmek; işverenin hazırladığı "kendi isteğimle ayrılıyorum" yazan istifa dilekçesini imzalamak; bildirimden önce delilleri toplamamak ve fesihten sonra uzun süre beklemek en sık yapılan hatalardır. Ayrılmadan önce bir avukata danışmak, alacaklarınızı kaybetmemeniz için önemlidir.
Örnek durum
Mehmet, beş yıldır çalıştığı fabrikada Eylül ve Ekim maaşlarını alamamış. Yöneticisine hem sözlü hem e-postayla durumu bildirmiş ama ödeme yapılmamış. Mehmet bu sayfada fesih nedenini "ücretimin zamanında ve tam olarak ödenmemesi" olarak seçip olayları tarihleriyle yazıyor, bildirimi noter aracılığıyla işverenine gönderiyor. Böylece hem fesih nedenini hem tarihini kanıtlamış oluyor; alacakları ödenmezse arabuluculuk bürosuna başvurarak kıdem tazminatını ve ödenmeyen ücretlerini isteyebiliyor.